Kültürel yeterlilik nasıl geliştirilir?

Kültürlerarası yeterliliğinizi geliştirmek için onlarca yöntem var. Bugün bu yöntemlerden birkaçını sizinle paylaşacağım.

Kültürel yeterliliğinizi geliştirmek için ilk adım “ ben kimim” sorusuna yanıt bulmaktır. Bu soru sıradan ve hemen yanıt vereceğiniz bir soru değil elbette. Sizin aklınıza ilk gelenler buz dağınızdan gördüklerinizdir. Ya göremedikleriniz... Ya bilemedikleriniz...

Lütfen aşağıda verdiğim sorular üzerinde birkaç dakika düşünün!

Ben hangi kültürel özelliklere sahibim, ailemin kültürel geçmişinde neler var, benim herhangi bir bireye, gruba, topluma sırf kültürel özelliklerinden dolayı nefretim var mı, ayrımcılık duygularına sahip miyim, önyargılarım var mı, kalıp yargılarım var mı, zaman zaman kendi kültürümün diğer kültürler arasında en iyisi olduğunu düşünüyor muyum, kültürel çeşitlilikleri görmezden geliyor muyum, kendi kültürel değerlerimi başkalarına dayattığım zamanlar oluyor mu, farklı kültürleri tanımaya istekli miyim, farklı kültürleri tanımak için çaba gösteriyor muyum, tek doğrunun benim yaşam biçimim, benim inancım ve hatta benim tercihlerim olduğunu düşünüyor muyum, ailemin kültürel geçmişi üzerinde hiç araştırma yaptım mı, ailemin geçmişte yaşadığı kültürel deneyimleri biliyor muyum vb.

Önce kendimizin farkına varalım! kendini keşfetmemiş birinin bir başkasını keşfetmek üzere yolculuğu çıkması uygun mu sizce?

Bir gün bir öğrencim “hocam benim babamın dedesi buraya Suriye’den göçle etmiş babamın bile haberi yok” demişti.

“Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü. Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama” yoluyla geriye yönelik sorgulama yapabilirsiniz.

Örneğin benim ninem deqdem Ahılkelek’ten (Gürcistan) zorunlu göçle gelmişler. Hala o bölgede yaşayanlarla kültürel benzerliklerimiz çok fazla. Ailenizin size aktardığı kültür hakkında bu yolla bilgi edinebilirsiniz.

Kültürel yeterliliğimizi geliştirmek için yapabileceğiniz birkaç şeyi buraya ekliyorum.

Farklı kültürden arkadaşlar edinin. Özellikle üniversite öğrencisiyseniz uluslararası öğrencilerle arkadaşlık kurun. Onlarla kültür alışverişi yapın.

Farklı kültürleri konu alan filmleri, videoları, belgeselleri izleyin.

Farklı kültürlere seyahat eden gezginleri takip edin.

Farklı kültürleri, yaşam biçimleri anlatan kitaplar, romanlar okuyun. Örneğin Marlo Morgan’ın “Bir çift yürek”, Forrest Carter’ın “Küçük ağacın eğitimi” isimli romanlarını önerebilirim. Özellikle Küçük ağacın eğitiminde Çeroki Kızılderililerinin yaşam biçimini derinden hissedeceksiniz.

Üniversitede öğrenci veya öğretim elemanı iseniz ERASMUS gibi değişim programlarına katılabilirsiniz.

Farklı ülkelere, kültürlere seyahatler yapabilirsiniz. Gittiğiniz ülkelerin pazarlarını, yerel marketlerini, ziyaret edebilir yerel festivallere, yerel ritüellere katılabilirsiniz.

Bu zamana kadar onlarca farklı tapınağa ve kiliseye gittim. Ayinlere katıldım.

Özellikle bu kutsal mekânlarda benim en çok dikkatimi çocuklar ve ailelerin çocuklara yaklaşımı çekmiştir.

Bizi gülümseten bir anımızı paylaşayım:

Bir Pazar Yehova şahilerinin ayinine katıldık. Ayinde rahip kadınlara hitap ederken hemşire Fatma, hemşire Ayşe diye hitap ediyordu. Sevgili Melike çıkarken hocam ne kadar çok hemşire varmış deyince çok gülmüştük.

Kültürel yeterliliği geliştirme kurslarına katılın. Sanırım şimdilik bu kursu hemşirelikte benim dışımda veren yok. Bu kursun içeriğini ve ekibi genişleterek devam ediyorum.

Kültürel yeterliliğinizi geliştirmek için kongre, sempozyum, çalıştay, seminer, konferans, panel ve benzeri etkinlikleri kaçırmayın.

Konuya ilgi duyuyorsanız çalışmalarınızı bu alana kaydırın.

Kültürel farkındalığınız için kendinizi en uzak hissettiğiniz kültürü tanımaya çalışın. Özellikle bu nasıl bir kültür dedirten, korkunç buldunuz bir kültürü tanımakla başlayabilirsiniz. Örneğin: İlkel kabileleri anlatan filmler var. Onlardan başlayabilirsiniz. “The Green Inferno”, “The Emerald Forest” bunlarda ikisi.

Mesleğiniz çalışma alanınıza göre farklı kültürler hakkında ve kültürleri karşılaştıran ortak projeler yürütebilirsiniz.

Farklı kültürleri tanımak için makale okuyup, video, film izlemek kadar o kültüre yönelik fotoğraflarda yararlı olabilir.

Sosyal medyayı bu anlamda kullanabilir, farklı kültürleri ele alan hesapları takip edebilirsiniz.

Kültürel yeterliliğimi geliştirmek için ben neler yapıyorum?

Öncelikle kültürel yaklaşım benim için artık bir konu değil yaşam biçimi. Okuduğum kitaplar, izlediğim filmler, videolar, belgeseller, verdiğim dersler, aldığım eğitimler, yaptığım çalışmalar, konuşmalarım, yürüttüğüm tezler kısaca hayatımdaki her şey kültüre odaklanıyor. Kültürel farklılıklar beni mıknatıs gibi çekiyor. Farklı olan her şeye karşı meraklı ve ilgiliyim. Tercihim her zaman farklı düşünenlerden yana. Benim gibi düşünenlerden beslenemiyorum. Örneğin: Yabancı uyruklu öğrencilerimle ekstra zaman geçirmeyi, onları anlamaya çalışmayı seviyorum. Film izlerken özellikle farklı ülke yapımları olmasına dikkat ediyorum.

Kültürel çeşitliliğin zenginlik olduğuna içtenlikle inanıyor ve asla kültürel yeterliliğe sahibim diyemiyorum. Sürekli olarak kendimi geliştirmeye çalışıyorum. Yirmi yıl geçti. Bir yirmi yıl daha da geçse asla bitmeyecek bir gelişme sürecinde olmak beni heyecanlandırıyor.

Bazen bir öğrencimin bana gelerek “hocam şunu duydunuz mu, bu kültürde şöyle bir şey varmış” demesi beni çok mutlu ediyor. Modern yaşamla karşılaşmamış kültürleri çok merak ediyorum… Kültürü bu kadar önemsemem bilimsel gerçekleri görmezden geldiğim anlamı asla taşımamalı. Ben insanları anlayabilmenin temel yolunun kültür olduğuna koşulsuz inananlardanım.

Kültürü dışlayan ve insan odaklı çalışan hiçbir meslek grubunun amacına ulaşabileceğini düşünmüyorum.